Waterontharder magneet: werkt die echt tegen kalkaanslag?
Een magneet om de waterleiding die kalkaanslag voorkomt. Het klinkt aantrekkelijk: geen zout, geen afvoer, geen stroom en meestal een relatief lage aanschafprijs.
Maar werkt zo’n magnetische waterontharder ook echt?
Het korte antwoord is genuanceerder dan vaak wordt voorgesteld.
Onderzoek laat zien dat magnetische velden onder bepaalde omstandigheden invloed kunnen hebben op de kristallisatie van calciumcarbonaat. Tegelijk zijn de onderzoeksresultaten sterk wisselend en afhankelijk van onder meer de watersamenstelling, stroming, veldsterkte, temperatuur en testopstelling. Recente wetenschappelijke reviews spreken daarom nog steeds van een controversiële technologie waarvan het werkingsmechanisme en de reproduceerbaarheid niet eenduidig vaststaan. Zie hiervoor ook Scientific Reports.
Voor eenvoudige antikalkmagneten die om een huishoudelijke waterleiding worden geklemd, ontbreekt naar ons oordeel overtuigend bewijs dat zij onder normale praktijkomstandigheden betrouwbaar hardnekkige kalkaanslag voorkomen.
En één ding staat vast: een magneet onthardt het water niet.
Calcium en magnesium blijven in het water aanwezig en de waterhardheid verandert niet.
Wat is een magnetische waterontharder?
Een magnetische waterontharder bestaat meestal uit één of meerdere permanente magneten die om een bestaande waterleiding worden geplaatst.
Er wordt niets aan het water toegevoegd en er worden geen mineralen uit verwijderd.
Het idee achter de techniek is dat het magnetische veld invloed zou hebben op de manier waarop calciumcarbonaat kristalliseert. Daardoor zou kalk zich volgens aanbieders minder gemakkelijk aan oppervlakken hechten.
Dat is iets anders dan waterontharding.
Bij een traditionele waterontharder op basis van ionenwisseling worden calcium- en magnesiumionen daadwerkelijk uit het water uitgewisseld. Een magneet doet dat niet.
Een magnetische antikalkoplossing wordt eenvoudig rond de bestaande waterleiding geplaatst.
In onderstaande video zie je hoe eenvoudig een waterontharder magneet rond een waterleiding kan worden geplaatst.
Werkingsprincipe van een antikalkmagneet rond een waterleiding
Wat beloven aanbieders van antikalkmagneten?
Aanbieders gebruiken verschillende termen:
magnetische waterontharder
magneetontharder
kalkmagneet
antikalkmagneet
magnetische waterontkalker
De gebruikelijke belofte is dat kalkmineralen door het magnetische veld een andere kristalvorm aannemen en zich daardoor minder gemakkelijk vastzetten.
Die theorie is niet volledig uit de lucht gegrepen.
Wetenschappelijk onderzoek heeft onder bepaalde experimentele omstandigheden daadwerkelijk veranderingen in calciumcarbonaatkristallisatie gevonden. Maar dat betekent nog niet automatisch dat iedere commerciële magneet rond een huishoudelijke leiding aantoonbaar hetzelfde effect heeft.
Dat onderscheid is belangrijk.
Hoe zou magnetische waterbehandeling moeten werken?
Hard water bevat onder andere calcium- en magnesiumionen. Onder bepaalde omstandigheden kan calciumcarbonaat uit het water neerslaan en kalkaanslag vormen.
Onderzoekers hebben bestudeerd of magnetische velden invloed kunnen hebben op bijvoorbeeld:
de kristalvorm van calciumcarbonaat;
de snelheid waarmee kristallen ontstaan;
de grootte van kristallen;
de plaats waar kalk neerslaat.
Sommige experimenten vinden een meetbaar effect. Andere vinden nauwelijks of geen verschil.
Daarmee is magnetische waterbehandeling wetenschappelijk interessanter dan simpelweg zeggen dat “een magneet helemaal niets kan doen”.
Maar voor een consument is een andere vraag uiteindelijk belangrijker:
Werkt het specifieke product dat ik thuis om mijn waterleiding plaats betrouwbaar tegen kalkaanslag?
En daarvoor is product- en toepassingsspecifiek bewijs nodig.
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?
Er bestaat al tientallen jaren onderzoek naar magnetische waterbehandeling. De uitkomsten zijn niet eenduidig.
Dat is precies waarom wij zowel negatieve als positieve onderzoeken meenemen.
Onderzoeken waarin geen overtuigende werking werd gevonden
US Army Corps of Engineers
Het U.S. Army Corps of Engineers onderzocht magnetische waterbehandelingsapparaten als methode om kalkafzetting te beheersen.
De in dit onderzoek geteste magnetische apparaten bleken niet effectief voor het beheersen van kalkaanslag.
Het U.S. Army Corps of Engineers adviseerde Army Public Works deze onderzoeksresultaten te gebruiken om onnodige uitgaven aan de aanschaf en installatie van dergelijke apparaten te voorkomen.
Historische onderzoeken
Ook andere oudere onderzoeken vonden geen significant of reproduceerbaar effect. Daardoor is de werking van magnetische waterbehandeling al tientallen jaren onderwerp van discussie. Zie ook Centre for Appropriate Technology en Wikipedia
Er zijn ook onderzoeken waarin wél een effect werd gevonden
Een volledig beeld betekent dat we ook die onderzoeken meenemen.
Verschillende studies vonden onder specifieke omstandigheden veranderingen in kristalvorming of kalkafzetting na magnetische behandeling.
Een studie naar calciumcarbonaatkristallisatie gepubliceerd in ScienceDirect vond bijvoorbeeld dat permanente magneten invloed konden hebben op kristalvorming. Ook latere studies rapporteerden onder bepaalde testomstandigheden minder afzetting of een veranderde kristalstructuur. Zie
Dat klinkt op het eerste gezicht als bewijs vóór magnetische waterbehandeling.
Maar er zit een belangrijk verschil tussen: een meetbaar fysisch effect in een gecontroleerde proef en: betrouwbare werking van een consumentenmagneet in een willekeurige woning.
Daar gaat het in de praktijk vaak mis.
Waarom spreken onderzoeken elkaar tegen?
Recente wetenschappelijke publicaties laten zien dat het resultaat van magnetische waterbehandeling sterk kan afhangen van de testomstandigheden.
Onder andere deze factoren kunnen een rol spelen:
sterkte van het magnetische veld;
veldgradiënt;
snelheid waarmee het water langs de magneet stroomt;
contacttijd;
temperatuur;
pH;
calciumconcentratie;
andere opgeloste stoffen;
leidingmateriaal;
aanwezigheid van kleine deeltjes of verontreinigingen.
Een recente studie naar de controverse rond magnetische antikalkbehandeling laat zien dat effecten onder bepaalde omstandigheden wel kunnen optreden, terwijl ze onder andere omstandigheden vrijwel afwezig zijn. Zie publicatie in Nature
Dat verklaart mede waarom onderzoeken al tientallen jaren verschillende resultaten geven.
Laboratoriumeffect is nog geen bewezen consumentenproduct
Dat een magnetisch veld onder bepaalde laboratoriumomstandigheden invloed kan hebben op calciumcarbonaat, betekent niet automatisch dat iedere antikalkmagneet rond een huishoudelijke waterleiding betrouwbaar kalkaanslag voorkomt.
Voor een specifieke consumentenoplossing wil je weten:
met welke veldsterkte is getest?
bij welke waterhardheid?
bij welk debiet?
hoe lang werd het effect gemeten?
hoeveel kalkaanslag werd daadwerkelijk verminderd?
is het resultaat onafhankelijk gereproduceerd?
geldt het onderzoek voor dit specifieke product?
Zonder dergelijke productgerichte onderbouwing blijft de stap van een theoretisch effect naar een commerciële werking groot.
Juist daarom is productgericht en onafhankelijk onderzoek belangrijk bij het beoordelen van de geclaimde werking.
Wat zegt Radar over magnetische waterontharders?
Ook consumentenprogramma Radar besteedde op 4 maart 2024 aandacht aan magnetische waterontharders. Presentator Fons Hendriks onderzocht of zulke apparaten daadwerkelijk werken. Radar omschrijft de magnetische waterontharder als een goedkoop en eenvoudig te installeren systeem, maar plaatst vraagtekens bij de aantoonbare werking.
In een achtergrondartikel laat Radar senior KWR-onderzoeker waterbehandeling Roberta Hofman aan het woord. Zij legt uit dat magnetische systemen calcium niet uit het water halen, maar mogelijk invloed hebben op de vorm waarin calciumcarbonaat neerslaat. Tegelijk zegt zij dat het precieze werkingsmechanisme niet duidelijk is en dat onderzoeken wisselende resultaten laten zien. Volgens haar kan daarom niet in algemene zin worden gesteld dat magnetische waterontharders goed werken.
Radar onderzocht in 2024 de werking van magnetische waterontharders.
Stiftung Warentest: 13 fysieke waterbehandelaars getest
De Duitse consumentenorganisatie Stiftung Warentest testte in 2000 met de titel Verminderung der Ablagerungsbildung in Wärmeübertragern dertien fysieke waterbehandelingsapparaten.
Tien systemen werden als onvoldoende beoordeeld. Slechts drie lieten in de test voldoende effect zien.
De test ‘Ein Schlag ins Wasser’ laat daarmee twee dingen zien. De meeste fysieke waterbehandelingssystemen waren onvoldoende effectief, maar sommige systemen hadden wél aantoonbaar effect. Je kunt deze technieken daarom niet allemaal over één kam scheren.
Wat zeggen Nederlandse deskundigen en consumentenorganisaties?
Ook Nederlandse organisaties en deskundigen zijn terughoudend over magnetische waterontharders.
Vereniging Eigen Huis bespreekt in haar Kennisbank verschillende soorten waterontharders en schrijft over systemen met magneten kortweg: “Er zijn twijfels over de werking.” De organisatie merkt daarbij op zelf geen vergelijkend warenonderzoek naar waterontharders uit te voeren.
Fysisch chemicus Heiko Jan Mein behandelde magnetische waterontharders in 2020 in zijn wetenschapscolumn voor Haren de Krant. Hij bespreekt verschillende verklaringen die voor de werking worden gegeven, maar concludeert dat overtuigend bewijs voor de werking ontbreekt.
Deze Nederlandse bronnen vormen op zichzelf geen bewijs dat magnetische waterbehandeling nooit effect kan hebben. Ze bevestigen wel dat ook buiten de commerciële markt kritisch wordt gekeken naar de onderbouwing van de geclaimde werking.
Wordt water door een magneet zachter?
Nee, het water wordt niet zachter.
Een magnetische behandeling verwijdert geen calcium en magnesium uit het drinkwater. De waterhardheid blijft daarom gelijk.
Dat betekent dat de term ‘waterontharder’ technisch verwarrend is wanneer hij wordt gebruikt voor een antikalk magneet.
Een echte waterontharder verlaagt de concentratie hardheidsionen in het water. Een magneet doet dat niet. Lees ook: waterontharder versus HappyDrops
Dit onderscheid speelde ook een belangrijke rol in een Nederlandse rechtszaak.
Wat oordeelde de Nederlandse rechter?
In 2021 speelde voor de Rechtbank Amsterdam een zaak tussen Aquacombi en 24Man over de verkoop van een magnetisch product onder de naam waterontharder.
De rechtbank oordeelde dat het gebruik van de term ‘waterontharder’ feitelijk onjuist was voor het betreffende product, omdat calcium en magnesium niet uit het water werden verwijderd en het water dus niet daadwerkelijk zachter werd. In de manier waarop het product werd gepresenteerd, achtte de rechtbank dit bovendien misleidend voor de gemiddelde consument.
Dat oordeel zegt iets belangrijks over terminologie.
Het betekent niet dat de rechter wetenschappelijk heeft vastgesteld dat geen enkel magnetisch effect kan bestaan.
Wel:
een magneet die de waterhardheid niet verlaagt, moet niet worden gepresenteerd alsof hij het water daadwerkelijk onthardt.
Dat onderscheid onderschrijven wij.
Waarom HappyDrops hier extra zorgvuldig over schrijft
HappyDrops ontving in 2021 zelf een sommatiebrief van een aanbieder van magnetische waterbehandeling.
Daarin werd onder meer gesteld dat onze toenmalige publicatie onvolledig en misleidend zou zijn en dat beeldmateriaal en merkaanduidingen onrechtmatig waren gebruikt.
Naar aanleiding daarvan hebben we destijds de pagina inhoudelijk aangescherpt en specifieke merkbeelden en verwijzingen verwijderd.
Voor deze nieuwe update uit 2026 hebben we de wetenschappelijke onderbouwing opnieuw bekeken.
En juist daardoor is onze conclusie nu preciezer:
Wij sluiten niet uit dat een magnetisch veld onder bepaalde omstandigheden een fysisch effect op calciumcarbonaat kan hebben. Wel zien wij onvoldoende overtuigend bewijs dat eenvoudige antikalkmagneten voor huishoudelijke waterleidingen onder normale gebruiksomstandigheden betrouwbaar en reproduceerbaar hardnekkige kalkaanslag voorkomen.
Waarom zijn magnetische waterontharders toch populair?
Timothy Keister is chemicus en een Amerikaanse autoriteit op het gebied van watertechnologie. In zijn paper Non-Chemical Devices: Thirty Years of Myth Busting beschrijft hij waarom niet-chemische waterbehandelingssystemen volgens hem commercieel succesvol zijn.
Keister wijst onder meer op het milieuvriendelijke imago, sterke marketing, de relatief lage prijs en het feit dat gebruikers de technische werking moeilijk zelf kunnen beoordelen.
Dat verklaart volgens Keister waarom zulke systemen ook bij beperkte of wisselende wetenschappelijke onderbouwing toch veel kopers kunnen aantrekken.
Voor HappyDrops is dit geen bewijs dat een magnetische waterontharder niet werkt. Het helpt vooral begrijpen waarom deze producten commercieel aantrekkelijk zijn en waarom onafhankelijke toetsing van de geclaimde werking belangrijk blijft.
Wat zeggen ervaringen van gebruikers?
Ervaringen van gebruikers zijn interessant, maar vertellen niet het hele verhaal. De ene gebruiker merkt na plaatsing van een magneet minder kalkaanslag, terwijl een ander nauwelijks of geen verschil ervaart.
Zo’n ervaring kan bovendien door meerdere factoren worden beïnvloed. Denk aan veranderingen in watergebruik, temperatuur, waterkwaliteit of schoonmaakgewoonten. Ook persoonlijke waarneming speelt een rol. En natuurlijk kan een effect van het systeem zelf niet op voorhand worden uitgesloten.
Daarom maken we op deze pagina bewust onderscheid tussen praktijkervaringen en wetenschappelijk onderzoek. Ervaringen laten zien wat iemand thuis heeft waargenomen, maar zijn op zichzelf geen bewijs voor de werking van een magnetische waterontharder.
Stijn en Femke hebben de magneet vervangen door HappyDrops Home
Stijn en Femke hadden een antikalkmagneet rond hun waterleiding, maar bleven in hun woning last houden van hardnekkige kalkaanslag. Zij besloten de magneet te verwijderen en kozen daarna voor een HappyDrops Home.
De magneet van Stijn en Femke is verwijderd en…
…nu hebben ze een HappyDrops Home in huis
Conclusie: werkt een waterontharder magneet?
Een magneet verlaagt de waterhardheid niet en is technisch dus geen waterontharder.
Wetenschappelijk onderzoek naar magnetische waterbehandeling laat wisselende resultaten zien. Onder bepaalde omstandigheden zijn effecten op kristalvorming en kalkafzetting gemeten. Andere onderzoeken vinden geen overtuigend effect. De werking blijkt sterk afhankelijk van onder meer watersamenstelling, stroming, temperatuur en de eigenschappen van het magnetische veld.
Dat maakt het te eenvoudig om te stellen dat magnetisme nooit invloed kan hebben op kalkvorming. Maar het tegenovergestelde geldt net zo goed: een mogelijk fysisch effect bewijst nog niet dat een antikalkmagneet rond de waterleiding thuis betrouwbaar werkt.
Voor eenvoudige antikalkmagneten rond een huishoudelijke waterleiding hebben wij geen overtuigend onafhankelijk en reproduceerbaar bewijs gevonden dat zij onder normale praktijkomstandigheden betrouwbaar hardnekkige kalkaanslag voorkomen.
Dat is voor ons uiteindelijk doorslaggevend.
Wil je minder last van hardnekkige kalkaanslag?
HappyDrops kiest voor een andere vorm van waterbehandeling.
Het systeem verlaagt de waterhardheid niet. Calcium en magnesium blijven aanwezig. Met een zeer lage dosering fosfaat is de behandeling gericht op het verminderen van de vorming en hechting van hardnekkige kalkaanslag.
Daarbij heeft HappyDrops:
geen zout nodig;
geen stroom nodig;
geen spoelwater nodig;
Wil je weten of HappyDrops Home in jouw woning past? Met offerte aanvraag kijken we graag mee naar je situatie.
Veelgestelde vragen
-
Nee. Een magneet verwijdert geen calcium en magnesium uit het water en verlaagt de waterhardheid niet.
-
Kijk niet alleen naar het werkingsprincipe, maar vooral naar onafhankelijk onderzoek naar het specifieke product en de omstandigheden waaronder het is getest. Belangrijk zijn onder meer waterhardheid, debiet, veldsterkte, meetduur en de daadwerkelijk gemeten vermindering van kalkaanslag. Een effect in een laboratoriumproef betekent niet automatisch dat iedere antikalkmagneet thuis hetzelfde resultaat geeft.
-
Radar besteedde in 2024 aandacht aan magnetische waterontharders. KWR-onderzoeker Roberta Hofman legde daarbij uit dat magnetische systemen calcium niet uit het water verwijderen en dat onderzoeksresultaten naar de werking wisselend zijn. Volgens haar kan daarom niet in algemene zin worden gesteld dat magnetische waterontharders goed werken.
-
Onder bepaalde experimentele omstandigheden zijn effecten op calciumcarbonaatkristallisatie gemeten. Onderzoeken geven echter wisselende resultaten en de werking is sterk afhankelijk van de omstandigheden.
-
Voor eenvoudige permanente magneten rond huishoudelijke waterleidingen ontbreekt overtuigend algemeen bewijs dat zij onder normale gebruiksomstandigheden betrouwbaar kalkaanslag voorkomen.
-
De Rechtbank Amsterdam oordeelde in een specifieke zaak dat het gebruik van de term ‘waterontharder’ voor het betreffende magnetische product feitelijk onjuist en in die presentatie misleidend was, omdat het product de waterhardheid niet verlaagde.
-
Beide systemen verlagen de waterhardheid niet. Het verschil zit in het werkingsprincipe: een magneet gebruikt een magnetisch veld, terwijl HappyDrops een zeer lage dosering fosfaat aan het water toevoegt om kalkvorming en -hechting te beïnvloeden.
Bekijk ook
